Na een volle werkdag moe thuiskomen is niet direct reden tot zorg. Ook niet als je geen fysiek zwaar werk hebt verricht. Werken vraagt concentratie, schakelen, samenwerken en voortdurend kleine beslissingen nemen. Dat kost energie, het betekent niet per se dat je ongelukkig bent in je baan.
Toch is er een verschil tussen gezonde vermoeidheid na een intensieve dag en structureel uitgeput zijn. Zodra het een constant gevoel van leeglopen is, is het belangrijk om te kijken waar de energie naartoe gaat. Welke onderdelen van het werk kosten energie en welke geven juist energie.
Waar gaat de energie gedurende de dag naartoe?
Niet ieder uur werk vraagt evenveel energie. Een paar uur geconcentreerd aan een inhoudelijke taak werken kan minder vermoeiend zijn dan een middag met meerdere vergaderingen. Ook een moeizame samenwerking of onduidelijke verwachtingen kunnen relatief veel energie vragen.
Zingeving, veiligheid, ontwikkeling, waardering en erkenning spelen een rol, net als autonomie, samenwerking, leiderschap, communicatie en werkdruk. Ook de fysieke werkomgeving telt mee. Voldoende daglicht, een prettige werkplek en ruimte voor geconcentreerd werken kunnen verschil maken.
Autonomie heeft invloed op energie
Een factor die hierin vaak een belangrijke rol speelt, is autonomie. Wie voortdurend te horen krijgt wat er moet gebeuren en op welke manier, gebruikt een deel van zijn energie om zich steeds aan die werkwijze aan te passen. Dat kan behoorlijk uitputtend zijn.
Autonomie betekent daarbij niet dat iedereen volledig zonder kaders werkt. Het gaat om voldoende ruimte om invloed uit te oefenen op het eigen werk en om taken op een manier te kunnen uitvoeren die bij de persoon en functie past. Juist dat gevoel van vrijheid kan veel energie opleveren.
Kijk naar het hele plaatje
Tegelijkertijd is het te eenvoudig om alle vermoeidheid direct aan het werk te koppelen. Slecht slapen, zorgen thuis, weinig beweging of een druk privéleven hebben net zo goed invloed op de hoeveelheid energie die iemand tijdens een werkdag beschikbaar heeft.
Werk en privé lopen in elkaar over. Bij levensgeluk spelen daarom ook gezondheid, balans, familie, sociale contacten, persoonlijke ontwikkeling, inkomen en vrijheid een rol. Vooral sociale contacten worden nog regelmatig onderschat als bron van energie en welzijn.
Voor leidinggevenden betekent dit dat niet iedere dip in energie direct iets zegt over werkdruk of motivatie. Een open gesprek kan vaak meer inzicht geven in wat er werkelijk speelt.
Zoek naar patronen in plaats van één oorzaak
Wie regelmatig uitgeput thuiskomt, hoeft niet meteen te concluderen dat een andere baan de oplossing is. Begin eerst eens met observeren en begrijp wanneer energie wegzakt.
Door een aantal werkdagen bewust stil te staan bij het energieniveau, worden vaak patronen zichtbaar. Daalt de energie vooral na vergaderingen? Na veel schakelen tussen taken? Tijdens een bepaalde samenwerking? Of juist op dagen waarop nauwelijks ruimte is voor geconcentreerd werken?
Ook voor leidinggevenden is dat een nuttige benadering. In plaats van alleen te vragen of de werkdruk te hoog is, kan het gesprek gaan over welke onderdelen van het werk structureel energie kosten.
Kleine aanpassingen kunnen veel verschil maken
Niet ieder energielek vraagt om een grote verandering. Soms helpt het al om vergaderingen anders te verdelen, meer ruimte voor geconcentreerd werken te creëren of medewerkers meer vrijheid te geven in de uitvoering van hun taken.
Ook duidelijke communicatie, waardering en goede samenwerking hebben invloed op hoeveel energie een werkdag vraagt. Voor werkgevers ligt daar een belangrijke kans. Wie alleen naar productiviteit, werkdruk of verzuim kijkt, ziet vaak pas laat dat medewerkers structureel energie verliezen.
Moe zijn na een werkdag hoort er soms bij. Iedere avond volledig leeglopen hoeft dat niet te doen. De belangrijkste vraag is daarom niet alleen hoeveel energie werk kost, maar vooral waar die energie gedurende de dag naartoe gaat.
