We gaan nog vaak uit van een vrij berekenend beeld van een CEO: als rationele, op eigen gewin gerichte homo economicus. Maar volgens het onderzoek van bedrijfskundige Lisanne Veter hebben de levenservaring, waarden, gezinssituatie en persoonlijke eigenschappen van een CEO meer impact op strategische bedrijfsbeslissingen dan vaak gedacht.
CEO’s – of bestuursvoorzitters – hebben in organisaties de machtigste posities en zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de koers van het bedrijf. Maar in welke mate spelen hun persoonlijke kenmerken hierin mee?
Volgens Veter is het belangrijk om met een meer menselijke blik naar strategisch leiderschap te kijken: ‘CEO’s zijn niet alleen professionals, maar ook mensen met ervaringen, waarden en overtuigingen die hun werk kleuren.’
Veter onderzocht de impact van die persoonlijke kenmerken op strategische besluitvorming en bedrijfsuitkomsten. Ze gebruikte hiervoor paneldata van de S&P 100-bedrijven en een survey onder 150 Nederlandse bestuurders en toezichthouders, waarvan een groot aantal CEO’s.
Overwegend feminien leiderschapsprofiel stimuleert maatschappelijk verantwoord ondernemen
Veter keek allereerst naar hoe ‘masculine’ en ‘feminine’ eigenschappen van CEO’s samenhangen met maatschappelijk verantwoord ondernemen, zoals duurzaam omgaan met het milieu en het welzijn van medewerkers. Ze analyseerde daarvoor de jaarlijkse brieven van CEO’s aan aandeelhouders met een tekstanalyse-tool. Op basis van hun taalgebruik kreeg elke CEO een score op masculiniteit/feminiteit. ‘Er kon op die manier gekeken worden naar feminine mannen en masculine vrouwen en vice versa’, stelt Veter.
Bij het selecteren en begeleiden van CEO’s zou je breder moeten kijken dan alleen cv en eerdere resultaten
UvA-bedrijfsdeskundige Lisanne Veter
Bedrijven met CEO’s die overwegend feminiene eigenschappen vertonen, zowel mannen als vrouwen, investeren significant méér in maatschappelijk verantwoord ondernemen dan bedrijven met vooral masculien georiënteerde CEO’s. ‘Dit verschil wordt wel kleiner als het bedrijfsrisico hoog is of als aandeelhouders veel invloed hebben’, legt Veter uit.
Politieke oriëntatie en sociaal-economische achtergrond beïnvloeden duurzaamheidsfocus
Vervolgens onderzocht Veter hoe politieke voorkeur, sociaal-economische achtergrond en openheid voor verandering bepalen welke duurzame ontwikkelingsdoelen CEO’s belangrijk vinden.
Progressieve CEO’s en CEO’s uit lagere en hogere sociaaleconomische milieus zetten zich sterker in voor sociale en milieugerichte doelen, zoals het bestrijden van ongelijkheid en klimaatverandering en het behouden van biodiversiteit.
Conservatieve en middenklasse-CEO’s focussen vaker op economische doelen, bijvoorbeeld het realiseren van duurzame economische groei, innovatie en het realiseren van werkgelegenheid.
Opvallend: bij bestuurders die sterk openstaan voor verandering, is sociaal-economische achtergrond minder voorspellend.
Huwelijk en ouderschap hangen samen met focus op groei
Tot slot onderzocht Veter of huwelijk en ouderschap invloed hebben op de mate waarin CEO’s focussen op groei van het bedrijf. ‘CEO’s hebben een zeer uitgebreid takenpakket en maken voortdurend keuzes met betrekking tot omzet, kosten en stakeholderbelangen’, legt Veter uit. ‘We wilden weten of de gezinssituatie invloed heeft op hoe CEO’s hier invulling aan geven.’
Uit haar analyse, waarin zowel mannelijke als vrouwelijke CEO’s zijn meegenomen, blijkt dat huwelijk en ouderschap samenhangen met de groei van een bedrijf. Getrouwde CEO’s realiseerden gemiddeld méér groei, terwijl CEO’s met kinderen vaker minder groei lieten zien. Bedrijfsrisico speelt daarbij wel een rol: bij sterk gefinancierde bedrijven met een relatief grote langlopende schuldenlast maakt het minder uit of de CEO getrouwd is.
Mens achter de leider centraal
In plaats van het beeld van een CEO als rationeel en gericht op eigen gewin, laat Veter met haar onderzoek zien dat ervaringen, waarden, gezin en achtergrond er ook toe doen. Dat heeft volgens haar ook praktische gevolgen: ‘bij het selecteren en begeleiden van CEO’s zou je breder moeten kijken dan alleen cv en eerdere resultaten – bijvoorbeeld ook naar iemands waarden en manier van kijken naar de wereld.’
