Europese bedrijven zijn steeds vaker het doelwit van overname door Chinese organisaties. Dat zorgt voor onrust: wat betekent het voor de medewerkers van het bedrijf, en de kennis en ervaring die er rondloopt? Een sterke ondernemingsraad, zoals we die bijvoorbeeld in Duitsland vaak zien, kan ervoor zorgen dat een overname toch goed verloopt. Dat schrijven onderzoekers van de Radboud Universiteit en King’s College London in een publicatie die verschenen is in het British Journal of Industrial Relations.
In Nederland zijn inmiddels zo’n duizend bedrijven in Chinese handen, en ieder jaar komen daar meer bedrijven bij. Dat zorgt soms voor opgetrokken wenkbrauwen: ‘Het narratief over China is behoorlijk negatief,’ legt Tina Miedtank, managementonderzoeker bij de Radboud Universiteit en hoofdauteur van de publicatie uit. ‘We zien het steeds vaker als een bedreiging wanneer ze onze bedrijven overnemen. Komen de werknemers op straat te staan, en raken we alle kennis straks kwijt aan China? Gelukkig hebben we in West-Europa sterke instituties die werknemers goed kunnen beschermen, zo blijkt uit ons onderzoek.’
Miedtank en collega’s onderzochten twee met elkaar vergelijkbare Duitse bedrijven die werden overgenomen door Chinese staatsbedrijven. Beide bedrijven wisten, dankzij een sterke ondernemingsraad (OR), ervoor te zorgen dat werknemers hun positie en arbeidsvoorwaarden vrijwel volledig konden behouden. ‘De manier waarop dat gebeurde, verschilde echter flink tussen de twee bedrijven. Er was wel één duidelijke constante: de belangrijke rol van de OR’, legt Miedtank uit.
Stáán voor je collega’s
‘Bij het eerste bedrijf stonden het Duitse managementteam en de OR lijnrecht tegenover elkaar. De twee werkten niet goed samen, maar de OR had wél een goede band met de werknemers en was op de hoogte van alle rechten die ze konden inzetten. Zo hadden ze een sterk verhaal naar het Duitse en Chinese management, om te zorgen dat werknemers na de overname goed zouden landen.’
In dit bedrijf nam de OR een beschermende rol in, vertelt Miedtank. ‘”De andere werknemers, dat is mijn familie, ik wil ze niet in de steek laten”, vertelde de leider van de OR ons. Ook na gefoeter en gescheld van het Duitse managementteam maakte hij zich hard voor zijn collega’s.’
Beschermlaag bouwen mét management
Bij bedrijf nummer twee verliep het anders. Miedtank: ‘Daar werkten de OR en het managementteam goed samen, al voor de overname überhaupt een ding was. Vervolgens trokken ze samen op om het bedrijf zo te structureren, dat werknemers sterk zouden staan tegenover de nieuwe Chinese eigenaar.’
‘Deze organisatie had een OR die voornamelijk bestond uit externe professionals, die minder zicht hadden op de steun die ze kregen van de werkvloer. Dat maakte het ingewikkelder, maar uiteindelijk werd al gauw duidelijk dat ook zij veel draagvlak hadden.’
Niet oubollig
Volgens Miedtank en haar collega’s laat het onderzoek zien dat een OR een belangrijke rol kan spelen in een steeds internationaler wordende economie. ‘Vakbonden en ondernemingsraden worden nog weleens gezien als oubollige instituties van vorige generaties, maar het zijn ontzettend waardevolle ankers voor het beschermen van werknemers. Dat geldt niet alleen voor Duitse organisaties, waar we in dit onderzoek naar keken, maar ook in landen als Frankrijk en Nederland heeft de personeelsvertegenwoordiging vaak genoeg macht en expertise om een belangrijke rol te spelen in lastige situaties. Met zulke sterke instituties kunnen werknemers erop rekenen dat ze een overnameproces goed doorstaan.’
