Drieënhalf jaar na de invoering van de EU-richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven, laten gegevens die zijn verzameld door deskundigen van het European Equality Law Network een duidelijk patroon zien in heel Europa: wanneer verlof is voorbehouden aan vaders/tweede partners en goed wordt betaald is de kans groter dat zij er gebruik van maken. Hieruit blijkt hoe wetten en beleid inzake ouderschapsverlof het gedrag kunnen veranderen en de gendergelijkheid thuis en op het werk bevorderen.
Ouderschapsverlof wordt vaak gezien als gezinsbeleid, maar is in werkelijkheid een krachtige stimulans voor gendergelijkheid. Wanneer vaders verlof opnemen, wordt de band tussen vader en kind versterkt, gedijen kinderen beter en blijven moeders meer verbonden met de arbeidsmarkt. Gedeelde zorg bevordert ook een evenwichtiger huishouden. Wanneer de zorgtaak voornamelijk bij vrouwen ligt, stapelen de gevolgen zich op: een grotere loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen, minder promotiekansen en aanhoudende ongelijkheid thuis.
Drieënhalf jaar na de invoering van de EU-richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven blijkt uit onderzoek dat het ontwerp van het beleid ertoe doet. Uit gegevens die zijn verzameld door deskundigen van het European Equality Law Network, waaronder verschillende onderzoekers van de Universiteit Utrecht, komt een duidelijk patroon naar voren in heel Europa: wanneer verlof goed wordt betaald en (niet-overdraagbaar) is voorbehouden aan vaders/tweede partners, is de kans groter dat zij het opnemen.
Het effect is al zichtbaar. In Finland is het aantal vaders dat gebruikmaakt van onafhankelijk ouderschapsverlof meer dan verdubbeld tot 73 procent. In Polen is dit percentage in slechts twee jaar tijd gestegen van 1 procent naar 17 procent. In Spanje is het verschil tussen het verlof van moeders en dat van tweede ouders teruggebracht van negentig dagen naar slechts drie dagen.
Verlof dat voor vaders is gereserveerd en dat wordt uitbetaald tegen een behoorlijk (loonvervangend) niveau, verhoogt het gebruik van ouderschaps-/vaderschapsverlof aanzienlijk. Toch blijven er belemmeringen bestaan. Lage uitbetalingsniveaus ontmoedigen in sommige landen primaire kostwinners om verlof op te nemen, en ook de cultuur op de werkplek en hardnekkige gendernormen zijn nog steeds van invloed op beslissingen.
De les is duidelijk: mits goed ontworpen, veranderen wetten en beleidsmaatregelen inzake ouderschapsverlof het gedrag – en bevorderen gendergelijkheid thuis en op het werk.
