Er zijn enorme tekorten in het onderwijs, de werkdruk in de zorg is hoog en er wordt flink bezuinigd in het onderwijs en de wetenschap. Hoe kan HRM mensen helpen om, gegeven zoveel uitdagingen, hun werk zó in te richten dat ze dit op de lange termijn volhouden en dit met plezier en goede prestaties kunnen uitvoeren? Hoogleraar Duurzame Loopbanen, Jos Akkermans, dook voor zijn oratie met de titel ‘Iedereen een Duurzame Loopbaan: wens of werkelijkheid?’ in bestaand onderzoek naar duurzame loopbanen en schreef voor Tijdschrift voor HRM een artikel waarin hij de implicaties voor de HRM-praktijk beschrijft in een veranderende arbeidsmarkt.
Duurzame loopbanen: van een focus op het individu naar een holistische benadering
In een tijd waarin loopbanen steeds langer en complexer worden, ligt de focus in onderzoeken nog altijd op individuele factoren. Akkermans meent dat het tijd wordt om verder te kijken dan alléén het individu waarvoor de duurzame loopbaan relatief eenvoudig te bereiken is. Immers heeft niet iedereen gelijke kansen om proactief te zijn en initiatieven te nemen. Er spelen allerlei factoren in de omgeving die bepalend zijn of en hoe een loopbaan vorm krijgt. Denk aan voorwaarden als doorgroeimogelijkheden in de werksector. En de manier van waardering van werkzaamheden in de (organisatie)cultuur; wordt individuele excellentie geprezen of telt met name het groepsbelang op de werkvloer? De focus mag volgens de onderzoeker dus van een meer individuele verandering op loopbanen verschuiven naar een meer holistisch en inclusiever perspectief op loopbanen.
Maakbaarheid van loopbanen en de rol van HR
Een grote rol in deze focusverschuiving is weggelegd voor HR, waarbij HRM en wetenschap expliciet aandacht moeten hebben voor onderbelichte groepen – mensen die barrières ervaren voor het realiseren van een duurzame loopbaan. Niet voor iedereen is een loopbaan namelijk even maakbaar. Hoe blijf je bijvoorbeeld gelukkig, productief en vooral gezond tot je zeventigste als je vanaf je zestiende fysiek belastend werk doet? In hoeverre kan je bezig zijn met het proactief vormgeven van je loopbaan als je in armoede leeft en je hoofd boven water probeert te houden? Hoewel dit complexe vraagstukken zijn waar in loopbaanonderzoek relatief nog weinig aandacht voor is, laten meerdere projecten zien hoeveel er te winnen valt wanneer duurzame loopbanen expliciet vanuit het perspectief van deze groepen worden benaderd.
Om hierin echte vooruitgang te boeken, is samenwerking tussen disciplines en tussen wetenschap en praktijk essentieel. Alleen door gezamenlijke inspanningen van universiteiten, hogescholen, beleidsmakers en werkgevers kunnen duurzame loopbanen daadwerkelijk voor álle werkenden worden versterkt.
Auteur
Jos Akkermans is hoogleraar Duurzame Loopbanen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, School of Business and Economics.
Dit artikel betreft een bewerkte versie van de redevoering die is uitgesproken op 28 maart 2025 bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Duurzame Loopbanen aan de Vrije Universiteit Amsterdam
