De duurzame inzetbaarheid van Nederlandse vrachtwagenchauffeurs staat onder druk. Hoge werkbelasting, langdurig verzuim en een hardnekkig tekort aan personeel maken het vak van vrachtwagenchauffeur steeds uitdagender. Door leidinggevenden de juiste handvaten te geven, kunnen die problemen in de toekomst mogelijk beter aangepakt worden. Dat blijkt uit onderzoek van Wouter van Zwol.
Van Zwol, die onderzoek doet naar leiderschapsgedrag en organisatiepsychologie, richtte zich op hoe leidinggevenden kunnen bijdragen aan een duurzame loopbaan van vrachtwagenchauffeurs. ‘Er is heel veel onderzoek naar leidinggevenden binnen traditionele kantoorbanen, maar we weten relatief weinig over praktijkopgeleide leidinggevenden en zogenaamde ‘blue collar’-werknemers. Die groepen zijn in de wetenschappelijke literatuur ondervertegenwoordigd, terwijl de praktijkgerichte sector echt een eigen dynamiek heeft. Daardoor is het moeilijk vast te stellen of bestaande leiderschapsprogramma’s aansluiten op wat er in deze sector speelt.’
Kloof tussen chauffeurs en leidinggevenden
En dat heeft gevolgen: in interviews met chauffeurs en leidinggevenden ontdekte Van Zwol een duidelijke kloof tussen de twee. ‘Nederlandse vrachtwagenchauffeurs hebben concrete wensen over hun loopbaan, maar deze worden zelden besproken met hun leidinggevende. Eén chauffeur vertelde me letterlijk: “Dit uurtje met jou is het meeste dat ik ooit over mijn werk en loopbaan heb gepraat sinds ik hier tien jaar geleden begon.”’
Door veel mensen wordt het werk van vrachtwagenchauffeurs gezien als routinematig en simpel, soms ook als een tussenbaan. ‘Dat beeld sijpelt ook door in organisaties’, zegt Van Zwol. ‘Er zit een duidelijke mismatch tussen hoe leidinggevenden naar de loopbaan van chauffeurs kijken en de realiteit van het chaufferswerk. Daardoor onderschatten leidinggevenden vaak de ontwikkelwensen en capaciteiten van chauffeurs, terwijl die chauffeurs ervaren dat er weinig van hen wordt verwacht. Dat mechanisme houdt zichzelf in stand en beperkt de ruimte voor ontwikkeling.’
Duurzame inzetbaarheid verbeteren
Om daar verandering in te brengen, ontwikkelde Van Zwol een zogenaamde Learning Community voor leidinggevenden binnen de transportsector. Zestien leidinggevenden namen zes maanden lang deel aan maandelijkse sessies, begeleid door een facilitator die affiniteit had met de sector. ‘Het doel was om samen met deze groep in kaart te brengen: wat hebben wij als leidinggevenden nodig om duurzame inzetbaarheid van onze chauffeurs te verbeteren?’
Volgens Van Zwol ontstond er vooral interesse van de leidinggevenden zodra dat gedeelde probleem van inzetbaarheid expliciet gemaakt werd. ‘We willen allemaal dat het verzuim en het personeelstekort teruggedrongen wordt. Door leidinggevenden erop te wijzen dat je dat onder andere kunt doen door werknemers beter te ondersteunen, kun je daar verschil in maken. En als je ervoor kunt zorgen dat chauffeurs beter en langer op hun plek zitten, hebben bedrijven in de sector daar ook profijt van. Hopelijk kunnen we zo samen sturen op meer begrip voor een belangrijke beroepsgroep die Nederland op de rit houdt.’
