“We hebben de angst dat we hopeloos achterlopen met AI.” Dat is de vrees die ik van bedrijven het meest hoor als ik ze spreek over AI. En misschien heb jij die zorg ook. Maar hoe zorg je dat je niet te laat bent met een innovatie? Of deze juist overhaast omarmt? Hoe haast je je langzaam met AI?
Innovatie-FOMO en gefaalde innovaties
Jarenlang is ons FOMO, the Fear Of Missing Out aangepraat. In flitsende keynotes volgden de voorbeelden van baanbrekende technologische mogelijkheden elkaar in rap tempo op. De wereld zou nooit meer hetzelfde zijn door de komst van blockchain, bitcoin, 3D-printing, biohacking, Metaverse, NFT en Clubhouse.
Deze waarschuwingen landden op een vruchtbare bodem. Het is niet eens heel erg lang geleden dat Obama de verkiezingen won door handig gebruik te maken van Facebook. Of dat de gemeente Haren op z’n kop werd gezet door een verjaardagsfeestje dat viraal ging. Om nog maar te zwijgen over bedrijven als Blokker en V&D die plots uit het straatbeeld verdwenen omdat ze werden ingehaald door online concurrenten. De vrees van veel ondernemers en bestuurders is begrijpelijk: wie zich niet inleest in technologische ontwikkelingen, loopt het risico ontwricht te worden door nieuwe trends of een technologiegedreven uitdager.
Niet elke technologische belofte lost zijn verwachting in. Er zijn maar weinig vergaderingen in de Metaverse, Clubhouse bleek een covid-trend, blockchain verdween van de voorpagina’s en niemand rekent z’n boodschappen af met bitcoin. Maar de vraag is: hoe bewaak je de balans? Deze tips behoeden je voor blunders:
#1: Zorg dat AI een tool is, geen doel
Dat iets kan worden geautomatiseerd, betekent niet dat dat ook moet. Familiebedrijven kenmerken zich bijvoorbeeld door warme relaties met hun klanten en afnemers. Zorg ervoor dat dit contact persoonlijk blijft. In een wereld waarin er massaal ChatGPT-gegenereerde mails gestuurd worden, stijgt juist de waarde van persoonlijk contact.
Ga dus ter rade wat kernwaarden zijn. Zo wordt sneller duidelijker welke taken (in welke mate) geautomatiseerd moeten worden en welke niet. Misschien blijkt dat bepaalde werkzaamheden nog steeds het beste door mensen kunnen worden uitgevoerd, omdat de investering in AI zich niet terugverdient. Het zou heel erg onhandig zijn om werken met AI als doel te hebben. Je wil zo effectief mogelijk werken en AI kan daarvoor het middel (de tool) zijn.
#2: Zie AI als een Zwitsers zakmes
Wie zich wil leren verhouden tot AI, zou de technologie kunnen zien als een Zwitsers zakmes. Het heeft veel functies en het is aan organisaties om te ontdekken welke relevant zijn. Soms is dat maar één functie, soms zijn dat er meer en soms gebruik je het hele zakmes. Daarom is het belangrijk om met AI te experimenteren en verschillende toepassingen te testen om zo te ontdekken wat relevant is. Zolang dat veilig gebeurt.
#3: Zorg voor strategische diversiteit
Diversiteit in het personeelsbestand helpt om innovaties niet te overschatten of te onderschatten. Aan de ene kant heb je de innovators die heel enthousiast zijn over nieuwe trends. Aan de andere kant staan mensen die kritischer zijn op innovaties. Je hebt beide groepen nodig in een organisatie. Stel je voor dat niemand in de organisatie kritische vragen stelt, omdat er alleen maar innovatie-enthousiastelingen zijn aangenomen. Dan heeft niemand oog voor de risico’s. Daarom is het zo belangrijk om te streven naar strategische diversiteit: innovatie-fetisjisten en innovatie-foben.
#4: Overhaast innovatie niet
Veel ondernemers en managers worstelen met de wildgroei aan mogelijkheden omtrent AI. Ze vragen zich af of hun organisatie gebruik moet maken van de nieuwste AI-toepassingen, welke toepassingen waarde toevoegen en welke slechts een hype zijn. Een van de oplossingen is om innovatie niet te overhaasten.
Wees nieuwsgierig naar de manier waarop AI je business kan veranderen maar waak er tegelijkertijd voor dat de organisatie te snel te verandert, want dat levert ook bepaalde risico’s op. Het belangrijkste is dat je als organisatie niet in jezelf gekeerd bent. Ondernemers en leiders die zichzelf te serieus nemen en niet open staan voor verandering of nieuwe inzichten zijn een bedreiging voor een organisatie. Mogelijk is een gebrek aan nieuwsgierigheid wel een grotere bedreiging dan te laat zijn met het implementeren van een innovatie. Immers: je kan altijd nog aanhaken, maar wie leert jou of je organisatie om open te staan voor nieuwe concepten?
#5: Ontspan. AI is op hetzelfde punt als het internet in 1995
Vaak moet ik aan dit interview met Bill Gates denken. Ik geloof dat het een prima verbeelding is van waar we nu zijn met AI:
Bill Gates legde in 1995 het internet uit en voorspelde dat het internet en email nog eens best belangrijk worden. Dat is heel knap voorspeld. Maar sommige dingen waren niet voorspeld, omdat niemand het zich kon voorstellen. Zoals: had iemand de ontwrichting van een branche als de taxisector door het internet (Uber) zien aankomen?
Net zoals we in 1995 stonden aan de vooravond voor de massale implementatie van een systeemtechniek, staan we nu op hetzelfde punt. De enige zekerheid is dat AI de wereld gaat veranderen op manieren die we ons niet kunnen voorstellen. Misschien hebben we het over tien jaar niet meer over chatbots of hebben we het over de revolutie die AI betekend heeft op de productie van fysieke objecten. Wellicht barst er eerst een AI-bubbel, net zoals bij dotcom. En zien we daarna pas wie de Amazon.com’s en de Pets.com’s van dit tijdperk zijn.
Wat ik wil zeggen: het AI-tijdperk gaat nog wel even duren, zoals het internet heel erg lang happening was. Houd dat in je achterhoofd. En Festina Lente (haast je langzaam).
