Kennisverlies door pensionering zet techniek én maatschappelijke opgaven onder druk

In aanloop naar de International Day of Education komende zaterdag, publiceert ROVC de nieuwste editie van de TechBarometer. Het trendrapport laat zien dat cruciale praktijkkennis door de pensioneringsgolf verloren dreigt te gaan. Dat zet niet alleen de technische sector, maar ook de uitvoeringspraktijk van grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw en de energietransitie onder druk. Het onderzoek toont echter ook een duidelijke oplossing: werkplekleren en mentorschap.

• 41% ziet dat deze kennis zich bevindt bij collega’s die binnen vijf jaar met pensioen gaan.
• 37% van de organisaties denkt onvoldoende voorbereid te zijn op dit kennisverlies
• 47% van de respondenten noemt vergrijzing als meest impactvolle ontwikkeling voor de komende jaren.

Werkplekleren verkleint kennisverlies en versnelt inzetbaarheid

Werkplekleren wordt breed gezien als effectief instrument om de aanwezige kennis te borgen. 77% zegt dat leren op de werkvloer medewerkers sneller inzetbaar maakt en 55% geeft aan sneller productief te zijn door begeleiding van een ervaren collega. Daarnaast verwacht 43% dat mentorschap bijdraagt aan lagere uitstroom. Toch zet slechts iets minder dan de helft (48%) van de organisaties senior medewerkers structureel in als coach of mentor.

Generatieverschillen vragen om gerichter opleiden

In de techniek werken momenteel vier generaties samen. Jongere technici zien leren vaker als opstap naar groei: 21% volgt opleidingen met het oog op doorstroom, tegenover slechts 6% van de 55-plussers. Tegelijkertijd geeft 22% van de respondenten aan dat leren niet wordt gekoppeld aan doorgroeimogelijkheden, terwijl juist die koppeling leren aantrekkelijker maakt, vindt 35% van de jongeren. Opvallend is dat kleinere technische organisaties (tot 250 medewerkers) kennisoverdracht vaker actief organiseren (52%) dan grotere organisaties (37%).

Grote bereidheid om kennis te delen, maar gebrek aan tijd om dit te doen

De bereidheid om kennis te delen is groot: iets meer dan twee derde is het oneens met de stelling dat oudere collega’s hun kennis voor zich houden: onder 55-plussers is dit zelfs 75%. Toch ervaart meer dan een derde onvoldoende tijd voor het begeleiden van collega’s 45% vindt dat dit ten koste gaat van het eigen werk en 37% geeft aan dat nieuwe medewerkers te snel zelfstandig worden ingezet.

“Kennisverlies in de techniek vormt een serieuze bedreiging voor de uitvoering van onze maatschappelijke opgaven en werkplekleren is een oplossing die aantoonbaar werkt. Maar dat vraagt wel om directe actie,” zegt Waldo Linders, Directeur Opleidingen & Trainingen bij ROVC. “Leren op de werkplek, onder begeleiding van ervaren collega’s, moet een centrale rol krijgen. Daarbij is aandacht nodig voor generatiegerichter opleiden en sectorverschillen. In de installatietechniek zit cruciale praktijkkennis vaak bij ervaren medewerkers, terwijl juist daar tijd voor begeleiding ontbreekt. In industriële omgevingen brengen jonge technici nieuwe technologieën in en beschikken ervaren collega’s over het vakmanschap.”