Gen Z en millennials kiezen vooruitgang op eigen voorwaarden

Nu Gen Z en millennials ouder worden, geven zij vaak prioriteit aan stabiliteit, vaardigheden en welzijn boven snelle doorgroei, aldus de uitkomsten van Deloitte’s 2026 Global Gen Z and Millennial Survey. De 15e editie van het onderzoek is gebaseerd op antwoorden van 22.595 Gen Z’ers en millennials in 44 landen, waaronder 501 in Nederland.

“Al vijftien jaar legt deze enquête vast hoe Gen Z en millennials reageren op verandering en hoe zij die vormgeven,” zegt Elizabeth Faber, Deloitte Global Chief People & Purpose Officer. “Ze hebben werk al op tastbare manieren veranderd en maken nu doelbewuste keuzes over wanneer — en onder welke voorwaarden — ze leiderschap en grote levensbeslissingen nastreven. De bevindingen van dit jaar laten zien dat deze generaties aanpasbaar, pragmatisch en doelbewust zijn over vooruitgang, ook nu economische druk en snelle technologische verandering de inzet vergroten.”

Financiële druk verandert toekomstplannen

Opnieuw zijn de kosten van levensonderhoud de grootste zorg voor beide generaties. Financiële druk voedt de ‘misschien later’-trend bij deze generaties: hoewel zij ambitieus zijn, heeft hun financiële realiteit toekomstplannen veranderd. Wereldwijd heeft meer dan de helft van Gen Z (55%) en millennials (52%) belangrijke levensgebeurtenissen uitgesteld zoals een gezin stichten, verder studeren of een bedrijf starten vanwege hun financiële situatie. In Nederland geldt dit voor 51% van Gen Z en 45% van millennials.

Woonlasten beïnvloeden carrièrekeuzes: wereldwijd zegt 69% van Gen Z en 64% van millennials dat (de beschikbaarheid of) betaalbaarheid van huisvesting directe invloed heeft op hun carrièrebeslissingen en waar zij kunnen werken. In Nederland geeft 64% van Gen Z en 57% van millennials aan dat de betaalbaarheid van huisvesting hun loopbaankeuzes beïnvloedt.

Ondanks deze druk blijft er financieel optimisme bestaan: 53% van Gen Z en 45% van millennials verwacht dat hun persoonlijke financiële situatie het komende jaar zal verbeteren.

Leidinggeven blijft aantrekkelijk, maar alleen als het duurzaam is

Interesse in leidinggeven is er, maar niet urgent. Net als vorig jaar zegt 6% van Gen Z en millennials dat het bereiken van een leidinggevende functie hun primaire carrièredoel is. De terughoudendheid wordt gedreven door zorgen over de afwegingen die leiderschap met zich meebrengt.

De meeste jonge mensen kiezen liever voor een duurzame carrièreopbouw dan voor snelle carrièresprongen (44% Gen Z; 45% millennials). In Nederland zegt 70% van Gen Z en 49% van millennials geïnteresseerd te zijn in het nastreven van een leiderschapsrol op enig moment in hun loopbaan, terwijl 7% van Gen Z en 3% van millennials dit als hun primaire carrièredoel noemt.

De meest genoemde barrières voor het streven naar een leidinggevende positie zijn stress en burn-out (50% Gen Z; 49% millennials), buitensporige verantwoordelijkheid (50% Gen Z; 48% millennials) en zorgen over werk/privé-balans (41% Gen Z; 46% millennials). Toch willen velen later in hun loopbaan senior leiderschapsrollen: driekwart van Gen Z (76%) en twee derde van de millennials (67%) zegt geïnteresseerd te zijn in het nastreven van senior leiderschapsrollen op enig moment in hun loopbaan.

Primaire carrièreprioriteiten in Nederland

Nederlandse Gen Z’ers noemen als voornaamste carrièredoelen: financiële onafhankelijkheid (21%), het behouden van een goede werk/privé-balans (20%) en expert worden in hun vakgebied (13%). Nederlandse millennials noemen vooral het behouden van een goede werk/privé-balans (24%), gevolgd door financiële onafhankelijkheid (20%) en doorlopende scholing/ontwikkeling (14%).

AI-acceptatie gaat sneller dan organisaties er klaar voor zijn

Bijna een derde van de respondenten denkt dat hun organisatie niet voorbereid is op de veranderingen die AI zal brengen (30% Gen Z; 31% millennials), en een derde zegt dat de AI-tools op het werk slechts gedeeltelijk of helemaal niet toereikend zijn (33% Gen Z; 32% millennials).

Bijna driekwart van Gen Z en millennials (74%) gebruikt AI in hun dagelijkse werk, een sterke stijging ten opzichte van vorig jaar (57% Gen Z; 56% millennials). Hoewel AI breed wordt gezien als een versneller die efficiëntie, outputkwaliteit en werk/privé-balans verbetert, denken sommigen dat organisaties moeite hebben om gelijke tred te houden.

In Nederland gebruikt 67% van Gen Z en 68% van millennials AI in hun dagelijkse werk. 35% van Nederlandse Gen Z’ers en 37% van Nederlandse millennials beoordeelt de AI-tools die door hun werkgever beschikbaar worden gesteld als grotendeels of volledig toereikend. Nederlandse respondenten noemen als belangrijkste barrières voor AI-gebruik gebrek aan vertrouwen in de output van AI, gebrek aan kennis en ervaring, en slechte integratie van AI-tools met bestaande systemen en workflows.

In Nederland gebruiken Gen Z (64%) en millennials (68%), naast het verbeteren van efficiëntie en werkkwaliteit, AI om leer- en ontwikkelingsmogelijkheden te identificeren, loopbaanadvies te zoeken (52% van Gen Z; 53% van millennials) en om te leren omgaan met werkgerelateerde stress (50% van Gen Z; 44% van millennials).

In een werkomgeving die door technologie wordt gevormd is digitale overload een risico: meer dan de helft van de respondenten wereldwijd (58% Gen Z; 54% millennials) meldt digitale vermoeidheid door constante meldingen, het wisselen tussen tools en meerdere platforms.

Een generatieovergang komt eraan op de werkvloer

Naarmate meer huidige werknemers met pensioen gaan, staan organisaties onder toenemende druk om institutionele kennis te behouden, terwijl ze zich voorbereiden op de komst van Gen Alpha. Deze generatie betreedt naar verwachting tegen het einde van het decennium in grote aantallen de arbeidsmarkt.

54% van Gen Z en 60% van millennials zegt dat hun teams de prestaties zouden kunnen handhaven als een belangrijke expert morgen zou vertrekken. In Nederland geldt dit voor 42% van Gen Z en 53% van de millennials, wat risico’s op kennisverlies onderstreept.

De impact van AI op werving ontwikkelt zich: bijna een kwart (23%) zegt dat AI ertoe leidt dat hun bedrijven nieuwe startersfuncties creëren, hoewel sommigen zich zorgen maken over de impact op banen: 20% van Gen Z en 17% van millennials zegt dat hun organisaties juist startersfuncties afbouwen.

Gen Z en millennials zijn optimistisch startersfuncties en loopbaanontwikkeling: wanneer gevraagd hoe AI gebruik starters beïnvloedt, antwoordt men het vaakst dat het starters helpt sneller ervaring op te doen (26% Gen Z; 28% millennials), hen in staat stelt zich op waardevoller werk te richten (beide groepen 25%) en de potentiële carrièregroei versnelt (beide groepen 25%).

Welzijn als infrastructuur

Mentale en fysieke gezondheid, en financiële zekerheid vormen de kern van het welzijnsdenken van deze generaties. In Nederland zegt 27% van Gen Z en 20% van de millennials dat zij zich vaak of het grootste deel van de tijd gestrest voelen. In Nederland geeft 95% van Gen Z en 93% van millennials aan dat een gevoel van zingeving belangrijk is voor werktevredenheid.

“Dit onderstreept een bredere realiteit: wat generaties nodig hebben, willen en verwachten van werk zal en moet blijven evolueren,” zegt Mariëtte Los, CHRO van Deloitte Nederland. “Organisaties die bijblijven, zijn bereid met hen mee te evolueren en bouwen systemen die met die veranderingen mee kunnen groeien.”