EU AI Act op komst: 4 op de 10 Nederlandse werkgevers heeft ethisch AI-beleid voor HR

De helft (50%) van de Nederlandse HR-professionals investeert in AI om de werkplek te ondersteunen. Dat is een kwart meer dan in 2025 (40%). Opvallend is dat vier op de tien van de Nederlandse werkgevers (42%) binnen HR een beleid heeft voor ethisch en verantwoord gebruik van AI. Daarbij vertrouwt 56 procent van de werknemers erop dat hun werkgever AI eerlijk en ethisch verantwoord inzet. Dit wordt steeds belangrijker, omdat de EU AI Act vanaf 2 augustus strengere eisen stelt aan transparantie, risicomanagement en governance voor AI-systemen met een verhoogd risico.  Dat blijkt uit recent onderzoek van Europese HR-dienstverlener SD Worx onder 5.936 HR-managers en 16.500 werknemers in zestien Europese landen, waaronder Nederland.

Voorkeur voor een combinatie van mens en AI

Steeds meer organisaties verkennen de mogelijkheden van AI. Zo onderzoekt 58 procent van de Nederlandse HR-professionals momenteel actief hoe AI de werkplek kan ondersteunen, tegenover 41 procent in 2025. Maar waar zien HR-professionals vandaag de dag de grootste rol voor AI?

Europese werkgevers noemen vooral tijdsregistratie (31%), rapportage en analyse (28%) en payrollmanagement (27%) de HR-domeinen waar AI het meest prioriteit krijgt voor gebruik en verdere ontwikkeling. Wel zien de meeste werkgevers AI (nog) niet als volledige vervanging van mensen binnen HR. Voor meer mensgerichte HR-thema’s, zoals welzijn van medewerkers en ondersteuning rond mentale gezondheid, kiest de helft (51%) van de werkgevers ervoor om dit volledig aan mensen over te laten.

AI als alternatief voor extra personeel

Bijna de helft van de Nederlandse werkgevers (44%) geeft aan dat AI nu al de behoefte aan bepaalde rollen of taken vermindert. Gekeken naar alle bevraagde Europese landen, springt Noorwegen eruit met 60 procent, gevolgd door Ierland (57%) en Polen (54%). Om de productiviteit te verhogen, zegt bovendien meer dan een derde van de Europese werkgevers (37%) dat zij liever AI inzetten dan extra personeel aannemen.

AI-volwassenheid & vertrouwenskloof

AI laat dus al veel potentie zien, maar het onderzoekt toont aan dat een gebrek aan interne kennis en expertise veel organisaties in Europa nog altijd afremt om AI effectief in te zetten. 32 procent zegt hiervoor onvoldoende kennis in huis te hebben. Wel investeert meer dan vier op de tien werkgevers (44%) in training van medewerkers om AI-vaardigheden te versterken. 30 procent van de werkgevers noemt het ontbreken van een heldere AI-strategie als belangrijke reden waarom AI-projecten op dit moment nog weinig resultaat opleveren.

Op het gebied van de inzet van ethische AI toont het onderzoek ook opvallende uitkomsten. Het vertrouwen van werknemers in dat hun organisatie AI eerlijk en ethisch gebruikt blijft beperkt (56%), terwijl nog minder werkgevers (42%) aangeven beleid/governance te hebben om dit binnen HR te borgen. De AI Act wordt op dit moment gefaseerd ingevoerd, maar vanaf 2 augustus moeten organisaties die hoog-risico AI gebruiken voldoen aan strenge eisen op het gebied van documentatie, risicoanalyses, transparantie en governance.

Bruce Fecheyr-Lippens, Chief HR Officer bij SD Worx: “Vandaag geeft 42 procent van de Nederlandse werkgevers al aan dat hun organisatie binnen HR een beleid heeft voor ethisch en verantwoord gebruik van AI. Dat is een goede eerste stap, maar organisaties moeten nu verder bouwen aan een stevig governancekader met duidelijke regels, heldere verantwoordelijkheden en voldoende accountability.”