AI vaker geraadpleegd dan de Belastingdienst

Kunstmatige intelligentie is in korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste informatiebronnen voor financieel en fiscaal professionals. 51,5 procent gebruikt AI-tools als ChatGPT, Copilot en Perplexity bij het zoeken naar, controleren of interpreteren van fiscale en financiële informatie. Daarmee wordt AI vaker geraadpleegd dan de Belastingdienst zelf, die door 46,5 procent als informatiebron wordt genoemd. Alleen Google en andere zoekmachines worden met 52 procent nog iets vaker gebruikt.

Dat blijkt uit nieuw Nextens onderzoek, uitgevoerd door PanelWizard onder ruim 800 financieel beslissers in Nederlandse bedrijven. Aanvullend onderzoek van Nextens onder een steekproef uit het klantenbestand van 12.000 financieel en fiscaal professionals laat zien dat het gebruik van AI snel groeit, terwijl vertrouwen, opleiding en investeringen achterblijven.

AI wordt dagelijkse praktijk

Bijna vier op de tien respondenten, 39,8 procent, gebruiken AI meerdere keren per dag. Nog eens 12,4 procent doet dat eenmaal per dag. In totaal gebruikt 79,1 procent AI minimaal wekelijks voor het werk. Bijna de helft, 49 procent, noemt AI bovendien als een van de ontwikkelingen die de manier van werken in de afgelopen twaalf maanden het meest heeft veranderd. Daarmee wordt AI aanzienlijk vaker genoemd dan werkdruk, nieuwe wet- en regelgeving, digitalisering en personeelstekorten.

AI wordt vooral gebruikt om snel antwoord op een vraag te krijgen. 62,3 procent noemt dit als toepassing. Daarna volgen het samenvatten van langere teksten met 44,8 procent en het uitleggen van wet- en regelgeving met 37,5 procent. Ook controle, brainstormen, het opzoeken van definities en het maken van een eerste conceptadvies komen veel voor.

In parallel Nextens-klantonderzoek naar specifiek fiscale werkzaamheden zegt 56,4 procent AI dagelijks of wekelijks te gebruiken. Dit is een vergelijkbaar percentage bevindingen uit eerder onderzoek van Nextens uit 2024. Vaktechnisch onderzoek en het uitzoeken van fiscale vragen is met 41,8 procent de belangrijkste toepassing. AI wordt daarmee vooral ingezet als kennisassistent en nog veel minder om complete fiscale processen te automatiseren.

Mager vertrouwen

De snelle adoptie gaat niet gelijk op met vertrouwen in AI: 37,7 procent noemt onvoldoende vertrouwen als reden om AI niet vaker te gebruiken. 32,2 procent vindt de kwaliteit van antwoorden onvoldoende en 30,6 procent maakt zich zorgen over privacy. Dat vertaalt zich ook in controle: van de professionals die AI als informatiebron gebruiken, controleert 22,6 procent de informatie (vrijwel) altijd via een tweede bron. Nog eens 38,8 procent doet dat vaak. Ruim zes op de tien gebruikers verifiëren AI-informatie dus doorgaans elders.

Tegelijk onderschrijft 66% van de professionals niet of maar een beetje over actuele fiscale kennis te beschikken. 62 procent zegt bovendien niet altijd goed te kunnen beoordelen of fiscale informatie betrouwbaar is.

Juridische achterstand

Waar individueel gebruik snel groeit, blijft de organisatorische voorbereiding achter. Sinds 2 februari 2025 verplicht artikel 4 van de Europese AI Act organisaties die AI-systemen gebruiken om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij medewerkers. Uit het Nextens-klantonderzoek blijkt dat 53,6 procent van de respondenten deze verplichting niet kent. Nog eens 25,5 procent heeft er wel van gehoord, maar beschikt nog niet over een concreet opleidingsplan. 6,4 procent zegt dat alle medewerkers inmiddels zijn opgeleid.

Ook financieel zijn veel organisaties terughoudend. 65,5 procent heeft voor het komende jaar nog geen specifiek budget voor AI gereserveerd. 22,7 procent verwacht maximaal één procent van de omzet aan AI-tools te besteden. Tegelijk verwachten de meeste respondenten dat de manier van werken flink verandert: in het Nextens-onderzoek verwacht nog slechts 24,5 procent dat het traditionele uurtje-factuurtje over drie jaar dominant is. De grootste groep, 36,4 procent, voorziet een combinatie van uren, vaste prijzen en resultaatafspraken.

Over het onderzoek
Het Nextens onderzoek is uitgevoerd door PanelWizard van 27 augustus tot en met 3 september 2026 onder Nederlandse ondernemers met personeel en medewerkers in loondienst buiten de overheid die eindverantwoordelijk of medebeslissend zijn voor het financiële werkgebied. Afhankelijk van de vraag namen circa 800 tot 860 respondenten deel.

Daarnaast voerde Nextens het onderzoek ‘AI in de toekomst’ uit onder een steekproef uit het klantenbestand van 12.000 klanten. Respondenten werden onder meer gevraagd naar AI-gebruik voor fiscale werkzaamheden, toepassingen, budgetten, voorbereiding op de AI-geletterdheidsplicht en verwachtingen over toekomstige verdienmodellen.